Historia filmu rosyjskiego
Od rewolucji do rozwoju filmu niemego cz. 1
Od rewolucji do rozwoju filmu niemego cz. 2
Narodziny kina w Rosji
Pierwszy pokaz film w imperium rosyjskim zorganizowano dnia 4 maja 1896 r, na otwarcie sezonu letniego w petersburskim lokalu „Akwarium. Po miesiącu kinematograf zawędrował już do Kijowa, Charkowa, Rostowa na Donem i Niżnego Nowogrodu. Młody dziennikarz Maksym Gorki, który był na pokazie filmowym wróżył kinematografowi wielką przyszłość.
Pierwsze pokazy urządzano dla elity towarzyskiej z dużych miast. Potem kino powędrowało na prowincję. Projekcję „żywych obrazów” puszczano w czasie widowisk jarmarcznych i programów cyrkowych.
Pierwszy film krótkometrażowy nakręcono w Rosji 14 maja 1896 r. 
z okazji uroczystości koronacyjnych w Moskwie cesarza Mikołaja II. Autorem filmu był operator Camille de la Serde, przysłany specjalnie z Paryża przez braci Lumière’ów.
Pierwsze stałe kino założono w Moskwie w roku 1902, w pięć lat później było już tam 80 iluzjonów. W 1910 roku w całej Rosji było już 1200 kin stałych.
W tym okresie, aż do roku 1908 rynek zdominowały zagraniczne wytwórnie „Pathè” oraz „Gaumont”, które strzegły swej monopolistycznej pozycji. Inne firmy, chcąc zadomowić się w Rosji ściągały tu swoich reżyserów, a ci, bez znajomości realiów, języka i kultury kręcili adaptacje literatury rosyjskiej.
Pierwszym Rosjaninem, który chciał tworzyć niezależnie od zagranicznych firm był dziennikarz i fotograf Aleksander Drankow. W 1907 r. założył pierwszą rosyjską wytwórnię filmową. Pierwszym rosyjskim filmem fabularnym jego autorstwa był „Stieńka Razin”, zaprezentowany widzom 15 października 1908 roku. Film zyskał niebywałą popularność.
Monopol zagranicznych producentów zdołał osłabić dopiero 
Aleksander Chanżonkow (1877-1945),były oficer kozacki, pochodzący ze zubożałego ziemiaństwa. W 1907 założył w Moskwie towarzystwo akcyjne „Chanżankow i Spółka”, które wysunęło się na pierwsze miejsce wśród rosyjskich producentów. Atelier Chanżonkowa produkowało melodramaty, filmy salonowo-psychologiczne o banalnej tematyce. Okres ten w kinematografii rosyjskiej zyskał miano „chanżankowszczyzny” (1908-1914). Ze względu na ograniczenia techniczne filmy były bardzo krótkie. „Anna Karenina” 
trwała tylko 12 minut. Największym osiągnięciem Chanżonkowa był jeden z pierwszych filmów pełnometrażowych na świecie „Obrona Sewastopoloa” (1911).
Nowy okres w rosyjskiej kinematografii stanowi I wojna światowa. Odcięcie dowozu filmów zagranicznych przyczyniło się do gwałtownego rozwoju kina rodzimego. Powstawały nowe wytwórnie, podnosił się poziom technicznych i artystycznych ich produkcji.
Najwybitniejszym reżyserem okresu
przedrewolucyjnego był Jakow Protazanow (1881-1945), pochodzący z moskiewskiej rodziny kupieckiej. Za jego najlepszy utwór uchodzi „Dama pikowa” (1916). Ceniony był także jego „Ojciec Sergiusz” (1918). Protazanow dokonał też adaptacji „Wojny i pokoju” oraz „Biesów”.
Inną ważną postacią filmu był Włodzimierz Gardin (1877-1965), reżyser, scenarzysta i aktor. Do filmu rosyjskiego wniósł swoje doświadczenia teatralne. Wyreżyserował około 40 filmów, wśród nich „Klucze szczęścia”, „Szlacheckie gniazdo”, „Upiory”.
Królem wśród aktorów, mistrzem gry realistycznej i psychologicznej był Iwan Mozżuchin (1889-1939), pochodzący z rodziny inteligenckiej. Zagrał pamiętne role w „Damie pikowej” i „Ojcu Sergiuszu’ Protazonowa, „Obronie Sewastopola” Chanżonkowa. Jego kariera skończyła się wraz z nadejściem kina dźwiękowego.
